• شرح مطلب
  • سایر مطالب

اگر درباره دندان های کج و نامرتب خود احساس شرم و نگرانی می کنید باید بدانید که تنها نیستید. همه ی انسان ها به طور طبیعی دندان های صاف و مرتبی ندارند و بسیاری با کمک ارتودنسی توانسته اند، لبخندی زیبا به دست آورند.

چه کسانی نیاز به ارتودنسی دارند؟

تنها دندان پزشک یا متخصص ارتودنسی می تواند تشخیص دهد که بیمار نیاز به ارتودنسی دارد یا خیر. وی این کار را به کمک ابزار های خاصی که شامل سوابق بیماری های دندان و استفاده از دارو های مختلف، معاینه ی بالینی، مدل های گچی ساخته شده از دندان بیمار، عکس برداری با اشعهX هستند، انجام می دهد و سپس بر این اساس برنامه درمانی آغاز خواهد شد.
در صورت داشتن هر یک از مشکلات زیر، شما کاندیدای انجام ارتودنسی هستید:

  • پیش دندانی: که با نام دندان گرازی نیز شناخته می شود، وضعیتی است که دندان های فک بالایی بسیار جلوتر از دندان هایی فک پایینی قرار دارند.
  • پس دندانی: ظاهری بول داگی که دندانهای فک پایین جلوتر از فک بالا هستند و یا فک بالا خیلی عقب تر از حالت استاندارد می باشد.
  • عدم روی هم رفتگی دندان های دو فک: به این معنا که به طور طبیعی دندان های فک بالا به درستی روی دندان های فک پایین قرار نمی گیرند.
  • باز ماندن: زمانی که فک بالا و پایین روی هم قرار می گیرند، میان دندان های جلویی یا کناری دو فک فاصله وجود داشته باشد..
  • جابه جایی خط میانی: زمانی که خط میانی دندان های جلویی از فک بالا، با خط میانی دندان های جلویی از فک پایین همتراز نباشد.
  • فاصله دار بودن: فاصله داشتن دندان ها به دلیل افتادن یک دندان یا دندان هایی که به درستی دهان را پر نکرده اند.
  • شلوغی دندان ها: زمانی که تعداد دندان ها زیاد باشد و همه در یک ردیف جا نشوند.

بهترین سن برای ارتودنسی

معمولا درمان ارتودنسی کودکان زمانی آغاز می شود که بیشتر دندان های اصلی آنها در آمده باشد و این سن اغلب ۱۲ سالگی است. البته نمی توان به طور قطع این سن را مشخص کرد زیرا این سن در هر شخص بستگی به تعداد دندان های اصلی در آمده و میزان رشد صورت و فک دارد.
درمان های ارتودنسی در بزرگسالان می تواند در هر سنی آغاز شود با این تفاوت که گزینه های انتخابی آنها محدودتر خواهد بود.
از آنجایی که ارتودنسی ممکن است خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد، تا زمانی که بیمار بهداشت روزانه ی دهان و دندان خود را در حد کافی رعایت نکند نمی توان درمان را آغاز کرد.
 

خطرات ارتودنسی چیست؟

برخی از خطرات این درمان عبارت است از:

  • بروز مشکلات بهداشت دندان: سیم ها و بریس های ارتودنسی کار نظافت دندان ها را دشوار می کنند که می تواند احتمال پوسیدگی دندان و به جا ماندن لکه های مادام العمر روی دندان ها را افزایش دهد. برای جلوگیری از این مشکلات باید در طول درمان، دوبار در روز به دقت دندان ها را مسواک کرد.
  • آسیب دیدن بافت نرم: بریس ها ممکن است داخل لثه یا گونه فرو بروند و باعث آسیب دیدگی این بافت های نرم شوند.
  • بازگشت به حالت قبل: پس از برداشتن بریس ها ممکن است دندان اصلاح شده دوباره به حالت قبل باز گردد. دلیل اصلی گذاشتن ریتینر ها جلوگیری از چنین اتفاقی است.

طول دوره درمان ارتودنسی چقدر است؟

طول دوره درمان ارتودنسی بستگی به شدت مشکل دندان ها دارد و این زمان می تواند از چند ماه تا دو سال و نیم متغیر باشد. بیشتر افراد می توانند بین یک تا دو سال درمان شوند.

آیا ارتودنسی درد دارد؟

بیمار در ابتدا، پس از قرار گرفتن بریس ها ممکن است احساس عجیبی داشته باشد که سپس منجر به درد و ناراحتی وی شود. در صورتی که درد از بین نرود می توانید برای تنظیمات بیشتر به پزشکتان مراجعه کنید. معمولا بریس ها در ابتدا ایجاد درد و ناراحتی می کنند اما پس از مدت کوتاهی کاملا رفع شده و به آن ها عادت می کنید.

آیا اثر ارتودنسی دائمی است؟

حتی با وجود مراقبت از دندان، حرکت جزئی دندان ها در طول زندگی طبیعی است بنابراین نمی توان هیچ گونه تضمینی مبنی بر دائمی بودن اثرات ارتودنسی ارائه داد. با این حال پس از ارتودنسی، تغییر وضعیت دندان ها به حدی که نیاز به درمان دوباره داشته باشند، بسیار نادر است.

نکات مهم در دوره درمان ارتودنسی:

  • رعایت نظم در مراجعات به متخصص ارتودنسی
یکی از نکات مهم در هنگام درمان ارتودنسی این است که فرد به شکل کاملاً منظم به متخصص ارتودنسی مراجعه کند. این مراجعات صرفاً جهت کنترل دستگاه ها نیست بلکه در هر جلسه بنا به ضرورت، دستگاه ها تنظیم و فعال می‌‌شوند تا درمان ارتودنسی به بهترین شکل انجام شود.
  • رعایت بهداشت دهان و دندان
دستگاه های ارتودنسی ثابت از لحاظ تجمع مواد غذایی و میکروبی و ایجاد پوسیدگی بسیار مستعد می‌‌باشند و همچنین تمیز کردن آنها کمی سخت می‌‌باشد. متخصص ارتودنسی کاملاً در مورد چگونگی تمیز کردن دستگاههای ثابت ارتودنسی برای شما توضیح خواهد داد ولی اینجا به نکاتی اشاره می‌ نماییم.
همیشه هنگام تمیز کردن دندانها از یک سمت آغاز کنید و تک تک دندانها را باید پاک نمایید تا به سمت دیگر ختم شود. اگر این نظم رعایت شود پاک کردن تمامی دندانها انجام می‌شود. همواره به یاد داشته باشید که تمیز کردن دندانهای عقبی نیز به خوبی دندان های جلویی به درستی صورت گیرد.پس از تمیز کردن و یا در حین آن دندانهای خود را در آینه مشاهده نمایید که آیا تمامی قسمتها تمیز شده اند و آیا مواد غذایی در بین دستگاهها باقی مانده اند یا خیر. دقت کنید که حد فاصل براکت و لثه را کامل از مواد غذایی پاک کنید.
تمیز کردن دندانهای دارای دستگاه ارتودنسی ثابت مشکل تر از تمیز کردن دندانهای بدون دستگاه می‌باشد. ولی با رعایت بهداشت مناسب می‌توان از ایجاد مشکلات دندانی مانند پوسیدگی و مشکلات لثه جلوگیری نمود.
با توجه به وجود دستگاههای ارتودنسی در دهان،  استفاده از نخ دندان مشکلتر می‌باشد. ارتودنتیست به شما آموزش می دهد که چگونه با نخ دندان مخصوص (سوپرفلاس)، بین دندانها را تمیز کنید. نخ دندان مخصوص، عبور دادن نخ از زیر سیم های ارتودنسی را تسهیل می نماید.
استفاده از دهان شویه ها به همراه مسواک و نخ دندان، باعث تقویت اثر مسواک و نخ دندان و کاهش میکروب ها در محیط دهان می گردد. مطالعات نشان داده است که دهان شویه قادر است تعداد میکروبها در اطراف دستگاههای ارتودنسی را کاهش دهد و سبب کاهش پوسیدگی و بیماری لثه در بیماران ارتودنسی شود.

بهداشت دهان و دندان بعد از درمان ارتودنسی

عوارض تمیز نکردن بریس

کوتاهی در تمیز کردن بریس به پوسیدگی دندان، بیماری لثه و دیگر مشکلات جدی دهان و دندان منجر می‌شود، علاوه بر این که لک شدن دندان‌ها و جمع شدن جرم روی دندان‌ها ظاهری ناخوشایند به آنها می‌دهد و نفس نیز بدبو می‌شود. سهل انگاری در تمیز کردن بریس نیز زمان درمان را افزایش می‌دهد. اگر وضعیت دندان‌ها بسیار وخیم باشد، متخصص ارتودنسی به ناچار درمان را متوقف می‌کند، بریس را از دهان خارج می‌کند و منتظر می‌ماند که ابتدا دندان‌ها و لثه‌ها سلامت‌تر شوند.

رعایت بهداشت دهان و دندان در زمان ارتودنسی بسیار مهم است و روند درمان را تسریع می‌کند؛ بنابراین توصیه‌های زیر را جدی بگیرید:

  • دندان‌ها را 3 یا 4 بار در روز مسواک بزنید.
  • پس از مسواک زدن از دهانشویه استفاده کنید.
  • حداقل روزی یک بار نیز از نخ دندان استفاده کنید.

روش صحیح مسواک زدن حین ارتودنسی

دندان‌ها را باید پس از هر وعده غذایی یا حداقل دو بار در روز، هر بار به مدت دو دقیقه مسواک زد. روش صحیح مسواک زدن حین ارتودنسی به شرح زیر است:

  • مسواک را موازی با زمین روی کنار دندان بگیرید. سر مسواک برقی را از یک دندان به دندان دیگر مطابق قوس طبیعی دندان‌ها و لثه‌ها حرکت دهید.
  • مسواک را چند ثانیه روی هر دندان نگه دارید. اگر از مسواک برقی استفاده می‌کنید، نیازی نیست آن را محکم فشار دهید یا بسایید، فقط بگذارید مسواک روی دندان باقی بماند.
  • مسواک زدن سطح داخلی دندان، بالای دندان و همچنین دندان‌های عقب دهان یعنی آسیا‌ها را فراموش نکنید.
  • برای تمیز کردن براکت‌ها مسواک را به صورت زاویه‌دار روی آنها بگیرید، تمیز کردن زیر سیم‌ها را فراموش نکنید.

به خاطر داشته باشید که باید مسواک یا خمیردندان را هر سه ماه یکبار عوض کنید تا همچنان اثرگذار باشند.
 

روش‌های نخ کشیدن حین ارتودنسی

مهم نیست نخ کشیدن چقدر سخت یا زمانبر است، دندان‌ها را باید هر شب بعد از مسواک زدن نخ بکشید؛ چرا که بریس و سیم کشی دندان گیر غذایی را به شدت افزایش می‌دهد و مسواک زدن این ذرات را خارج نمی‌کند.
از آنجایی که نخ کشیدن دور سیم‌ها دشوار است، نخ معمولی برای دوران ارتودنسی مناسب نیست. در مدت ارتودنسی باید از نخ مخصوص ” threader floss” استفاده کرد که به دلیل داشتن سر سفت می‌توان با آن بین براکت‌ها را نیز نخ کشید. همچنین می‌توان از نخ معمولی و threader floss پلاستیکی مجزا استفاده کرد. طریقه نخ کشیدن حین ارتودنسی به شرح زیر است:

  • نخ را زیر سیم ببرید و وارد فضای بین دو دندان کنید. نخ را بکشید تا طول کافی از آن در هر دو دست باقی بماند، سپس هر سر نخ را با یک انگشت اشاره بگیرید.
  • نخ را به آرامی چند بار بین دندان‌ها جلو و عقب ببرید.
  • پس از آن که به خط لثه رسیدید، نخ را به شکل C حلقه کنید.
  • زیر خط لثه را نیز با حرکت ملایم رو به بالا و پایین نخ بکشید.
  • نخ را با احتیاط بیرون بکشید و سپس تمام این مراحل را بقیه برای دندان‌ها تکرار کنید.

ممکن است لثه‌ها هفته اول خونریزی کند، که کاملاً طبیعی است. لثه‌ها به مرور سفت می‌شوند و به نخ کشیدن عادت می‌کنند.
دهانشویه
از هر نوع وسیله ارتودنسی که استفاده می‌کنید، باید دهان را دو بار در روز با دهانشویه فلوراید شستشو دهید و از مصرف نوشیدنی‌های قندی و گازدار خودداری کنید تا فضاهای کوچک سیم کشی تمیز شود و ذرات باقیمانده نیز خارج شود.
خمیردندان
لازم نیست در طول درمان ارتودنسی از خمیردندان مخصوصی استفاده کنید. این که چند بار در روز مسواک می‌زنید و چقدر برای مسواک زدن دقت می‌کنید، بسیار بیشتر از نوع خمیردندان مهم است. البته تمیز کردن دندان‌ها حین ارتودنسی دشوارتر است، بنابراین خمیردندانی با قدرت حافظتی بالا انتخاب کنید تا سلامت دهان و دندان‌ها به بهترین وجه حفظ شود.

غذاهایی که بعد از ارتودنسی باید از آنها اجتناب کرد

خوردن خوراکی‌های چسبناک و سفت در دوران ارتودنسی ممنوع است. از آنجایی که گوشت خشک یا سفت، پاستیل، یا ذرت بوداده نیز ممکن است بریس را بشکند و همچنین پاک کردن ذرات آنها دشوارتر است و در نهایت باعث پوسیدگی دندان‌ها می‌شود، خوردن آنها نیز توصیه نمی‌شود.
 

چگونگی مراقبت از دستگاه ارتودنسی

با انجام درمان ارتودنسی، وضعیت زندگی شما تغییر چندانی نخواهد کرد ولی باید مسایلی را رعایت کرد تا در نهایت دندانهای ردیف و سالم داشته باشید.
غذاهای سخت مانند آجیل، بلال، ذرت بو داده، ته دیگ خوراکی های چسبناک مانند آدامس، گز و تافی می توانند موجب آسیب به دستگاههای ارتودنسی شوند لذا باید از مصرف این مواد در طی درمان ارتودنسی خودداری کنید. برای خوردن بعضی از غذاهای سفت مانند سیب یا هویج می توان آنها را به قطعات کوچکتر تقسیم کرد.  وجود مواد غذایی شیرین در مجاورت براکت‌ها و سیم‌ها و تمیز نکردن آنها می‌‌تواند شانس ایجاد پوسیدگی دندانها را افزایش دهد.
در هنگام ورزشهایی که احتمال ضربه به ناحیه صورت و دندان ها وجود دارد باید از محافظ های مخصوص دندان استفاده شود.
اگر دستگاه متحرک ارتودنسی دارید در ساعاتی که از آن استفاده نمی کنید حتماً آنرا در جعبه مخصوص خود قرار دهید. هیچ گاه دستگاه متحرک خود را داخل دستمال کاغذی قرار ندهید چون ممکن است آسیب ببیند.
اگر دستگاه ارتودنسی شکست و یا از جای خود خارج شد سریعاً به ارتودنتیست خود اطلاع دهید. اگر قطعه ای از سیم دستگاه، از جای خود خارج شد و لب و دهان شما را آزار داد قطعه ای موم نرم بر روی این قسمت تیز قرار دهید که تا زمان مراجعه، لب و دهان شما آسیب نبیند.

.
منابع:
.http://www.drghadirian.clinic
.http://www.draghilrahmani.com
.http://simadent.com